Chấp phiếu, repo, quỹ liên bang, eurodollar

Chấp phiếu, Repo, quỹ liên bang, Eurodollar Nhóm VNBank
Hơn nữa thông thường các công cụ này được đảm bảo bằng tài sản hoặc các
dạng đảm bảo khác của người đi vay. Chúng là những công cụ đầu tư có tính
thanh khoản cao và ít rủi ro do đó lợi nhuận đem lại không cao.
Trong bài thuyết trình này ta cùng tìm hiểu khái niệm, vai trò, ưu điểm và
nhược điểm của một số các công cụ của thị trường tiền tệ như: chấp phiếu ngân
hàng, Repo, quỹ liên bang, Eurodollar.
Chương I: CHẤP PHIẾU NGÂN HÀNG
1. Khái niệm chấp phiếu ngân hàng:
5
Chấp phiếu, Repo, quỹ liên bang, Eurodollar Nhóm VNBank
Chấp phiếu được xem như một loại hối phiếu có kì hạn do các công ty
phát hành và ra lệnh cho ngân hàng trả một số tiền nhất định vào một thời điểm
nào đó trong tương lai, thông thường thời gian thanh toán là trong vòng 6 tháng.
Khi hối phiếu đã được ngân hàng đóng dấu “chấp nhận” thanh toán thì nó sẽ trở
thành chấp phiếu (coi như đã được ngân hàng bảo đảm chi trả).Trên chấp phiếu
ghi rõ ngày và số tiền cần thanh toán.
Chấp phiếu ngân hàng là một trong những công cụ của thị trường tài
chính ngắn hạn cổ điển và chiếm tỉ trong tương đối nhỏ tính theo khối lượng.
Chấp phiếu ngân hàng là những hối phiếu đã được ngân hàng chấp nhận, theo
nghĩa là bảo lãnh thanh toán.
Các hối phiếu do các công ty phát hành và được lập ra trong quá trình
mậu dịch quốc tế. Nếu ngân hàng chấp nhận là hối phiếu ngân hàng thì ngân
hàng sẽ phải đóng dấu “chấp nhận” trên bề mặt của hối phiếu.Khi đó, ngân
hàng đã đảm bảo một cách vô điều kiện thanh toán giá trị mệnh giá của tờ chấp
phiếu khi đáo hạn. Tránh cho người xuất khẩu trên thị trường quốc tế khỏi rủi
ro. Như vậy, môt chấp phiếu là một công cụ tài chính được thiết kế để chuyển
rủi ro thương mại quốc tế vào một bên thứ ba sẵn sàng chấp nhận rủi ro đó. Các
ngân hàng thương mại thường sẵn sàng chấp nhận những rủi ro như vậy vì họ là
chuyên gia trong việc cấp tín dụng, đánh giá các rủi ro tín dụng và rải đều các
rủi ro đó lên hàng nghìn khoản nợ khác nhau.
Các chấp phiếu có thời hạn từ 30-270 ngày (trong vòng 90 ngày là phổ
biến) và được xem là công cụ tài chính ngắn hạn có chất lượng thượng đẳng: kì
6
Chấp phiếu, Repo, quỹ liên bang, Eurodollar Nhóm VNBank
hạn ngắn, rủi ro thấp, tính lưu hoạt cao là phương tiện tài trợ có chi phí
thấp Do đó chấp phiếu ngân hàng có một thị trường thứ cấp ưu việt.
2. Đặc điểm của chấp phiếu:
Một là, ngân hàng đứng ra bảo lãnh thanh toán.
Trong quan hệ buôn bán với nhau, việc không chắc chắn về năng lực tài
chính và khả năng thanh toán của đối tác là một điều dễ hiểu. Do vậy nhu cầu
cần có người bảo lãnh, đảm bảo cho đối tác về mặt thanh toán là một xu hướng
tất yếu. Người bán cần một ngân hàng uy tín chấp nhận thay mặt doanh nghiệp
đối tác trả nợ cho mình trong trường hợp đối tác mất khả năng thanh toán nợ
nần cho mình.Như vậy, khi ngân hàng đóng dấu chấp nhận bảo lãnh thanh toán
thì người trả tiền hối phiếu bây giờ không còn là người mua hàng nữa mà là
ngân hàng bảo lãnh.
Ngân hàng sẽ yêu cầu người mua chịu phải kí quỹ vào gửi ngân hàng một
phần hoặc toàn bộ giá trị của tờ hối phiếu hoặc séc, hoặc ngân hàng sẽ đồng ý
cho vay để thanh toán hối phiếu, bên cạnh đó ngân hàng sẽ thu một khoản phiêu
đảm bảo thanh toán.
Hai là, người sở hữu chấp phiếu có thể bán lại chấp phiếu trên thị trường
tiền tệ với giá chiết khấu.
7
Chấp phiếu, Repo, quỹ liên bang, Eurodollar Nhóm VNBank
Do được ngân hàng chấp nhận thanh toán nên chấp phiếu ngân hàng là một
công cụ nợ có độ an toàn khá cao. Khi cần tiền mặt gấp thì người chủ sở hữu
chấp phiếu sẽ có thể đem bán chúng trên thị trường tiền tệ.
Các công ty muốn phát hành hối phiếu phải kí gửi một món tiền bắt buộc
vào tài khoản của họ tại ngân hàng hoặc được ngân hàng đồng ý cho vay để
đảm bảo khả năng chi trả tối thiểu.Điều này nhằm hạn chế rủi ro cho ngân hàng
với tư cách chấp nhận thanh toán hối phiếu.
3. Chức năng của chấp phiếu:
Chấp phiếu ngân hàng thường được sử dụng trong ngoại thương, xuất
nhập khẩu hoặc trong thị trường mua bán chịu. Khi mà người bán không tin vào
khả năng thanh toán của người mua thì họ sẽ yêu cầu người mua đảm bảo thanh
toán từ ngân hàng có uy tín, khi đã được ngân hàng kí dấu “chấp nhận” chi trả,
thì lúc này người trả tiền không phải là người mua nữa mà là ngân hàng, do vậy
người bán được đảm bảo khá chắc chắn về khả năng thanh toán của hối phiếu.
Do được ngân hàng chấp nhận thanh toán nên các chấp phiếu là một công
cụ nợ có độ an toàn khá cao, nhất là khi ngân hàng chấp nhận là những ngân
hàng lớn, có uy tín. Đồng thời, chấp phiếu có thể được đem bán lại trên thị
trường thứ cấp với giá chiết khấu, nhỏ hơn mệnh giá khi cần vốn.
4. Hạn chế của chấp phiếu:
Do thời hạn ngắn nên những biến động về giá của các công cụ tài chính
do ảnh hưởng của sự biến động lãi suất thị trường là không đáng kể, các công
cụ của thị trường tiền tệ thường được phát hành theo dạng được chuẩn mực hóa
cao và thị trường thứ cấp của chúng rất phát triển. Hơn nữa thông thường các
công cụ này được đảm bảo bằng tài sản hoặc các dạng đảm bảo khác của người
8
Chấp phiếu, Repo, quỹ liên bang, Eurodollar Nhóm VNBank
đi vay chúng là những công cụ đầu tư có tính thanh khoản cao và ít rủi ro. Do
đó dẫn đến lợi nhuận đem lại từ chấp phiếu ngân hàng thấp hơn so với các công
cụ thị trường vốn dài hạn.
5. Tình hình sử dụng chấp phiếu tại Việt Nam:
Trong các giao dịch xuất khẩu hàng hóa từ Việt Nam đi các nước,
phương thức thanh toán phổ biến nhất và được các doanh nghiệp Việt Nam
(nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ) ưu chuộng nhất hiện nay là thanh toán theo
tín dụng chứng từ (gọi tắt là thanh toán L/C-letter of credict). Các thông lệ và
tập quán liên quan đến L/C được quy định chi tiết trong các bộ quy tắc UCP
600 của phòng thương mại quốc tế ICC.
Về bản chất L/C là một cam kết thanh toán có điều kiện của ngân hàng
phát hành. Do vậy, nhà xuất khẩu Việt Nam có thể an tâm về khả năng thanh
toán của người mua hàng. Nhưng không phải cứ có L/C là có tiền.Nguyên nhân
là các rủi ro có thể xảy đến từ bản chất cam kết thanh toán có điều kiện của L/C
rất dễ bị các doanh nghiệp Việt Nam không chú ý khiến cho bộ hồ sơ gặp lỗi và
ngân hàng từ chối chi trả.
Hình thức chấp phiếu ngân hàng còn chưa thực sự phát triển ở Việt Nam.
Chương II: REPO
9
Chấp phiếu, Repo, quỹ liên bang, Eurodollar Nhóm VNBank
1. Khái niệm Repo:
Hợp đồng Repo (Repurchase agreement) là một dạng vay ngắn hạn đối
với các loại chứng khoán của chính phủ.Người tham gia bán các chứng khoán
chính phủ cho nhà đầu tư, thông thường cho khoản thời gian ngắn hạn (24 giờ)
và sau đó mua lại vào hôm sau.
Đối với bên chứng khoán, cam kết mua lại được gọi là Repo. Đối với bên
kia (mua chứng khoán sau đó lại đồng ý bán lại) gọi là Reverse Repo. Như vậy
Repo và Reverse Repo là hai khái niềm đồng thời xảy ra và phụ thuộc vào vị trí
của bên thực hiện.Các hợp đồng Repo được phân vào loại công cụ thị trường
tiền tệ.Chúng được sử dụng để huy động vốn trong ngắn hạn.(Theo saga.vn).
Repo chứng khoán được hiểu là một giao dịch trong đó các chứng khoán
được mua ở tỉ lệ giao ngay và được mua lại ở tỉ lệ kì hạn.Về bản chất thì nghiệp
vụ Repo giống như một khoản vay có đảm bảo bằng các chứng khoán và các tài
sản đảm bảo khác.Về hình thức biểu hiện thì Repo chứng khoán sử dụng một
hợp đồng mua lại trong đó quy định các điều khoản mà mỗi bên tham gia phải
tôn trọng.
2. Các quy định của một hợp đồng Repo:
Một hợp đồng Repo quy định các điều sau:
− Tư cách của các bên tham gia: là nhà đầu tư (người cho vay tiền), nhà
buôn (người đi vay).
− Quyền hạn và nghĩa vụ của mỗi bên.
− Tài sản đảm bảo.
− Tài sản dùng để Repo như là trái phiếu, cổ phiếu hay các chứng khoán
khác. Trên Thế giới sử dụng nhiều nhất là các trái phiếu chính phủ vì tính
an toàn của nó.
10
Chấp phiếu, Repo, quỹ liên bang, Eurodollar Nhóm VNBank
− Cách tính lãi suất Repo, thời hạn của hợp đồng, phương pháp định giá lại
chứng khoán cơ sở, biên độ giao động, khoản giảm trừ.
− Các điều khoản khác.
3. Quy trình thực hiện nghiệp vụ Repo:
Việc này được thực hiện như sau:
Nếu nhà đầu tư có cổ phiếu chưa được niêm yết trên sàn và đang cần tiền
thì có thể mang đến công ty chứng khoán để repo.Cổ phiếu mang đi repo phải
có tên trong danh sách cổ phiếu mà công ty chứng khoán chấp nhận repo.
Nếu cổ phiếu của nhà đầu tư được chấp nhận thì công ty sẽ làm một hợp
đồng có thời hạn 3 tháng, 6 tháng, hoặc một năm, đồng thời nhà đầu tư phải làm
giấy chuyển nhượng cổ phiếu này sang tên công ty chứng khoán theo đúng thời
hạn ghi trên hợp đồng.
Điều này có nghĩa là nhà đầu tư sẽ bán số cổ phiếu cho công ty chứng
khoán trong thời hạn đó. Khi hết hạn, nhà đầu tư mang tiền đến thanh lý hợp
đồng, công ty chứng khoán sẽ làm giấy chuyển nhượng sang tên lại cho nhà đầu
tư. Nhà đầu tư phải trả lại số tiền bằng giá công ty mua ban đầu cộng với lãi
suất cho vay tùy theo thời hạn repo.
(Theo công ty chứng khoán FPT-FPTS).
Khi hai bên thực hiện kí một hợp đồng Repo thì bên A tức bên nhà buôn
sẽ thực hiện bán số chứng khoán tương đương với một khoản tiền vay nào đó
tại một tỉ lệ lãi suất chấp nhận được cho cả hai bên cho bên B ( nhà đầu tư) và
cam kết sẽ mua lại vào một thời gian nào đó ( thông thường dưới 1 năm vì hợp
11
Chấp phiếu, Repo, quỹ liên bang, Eurodollar Nhóm VNBank
đồng Repo là công cụ trên thị trường tiền tệ). Giá mua lại chứng khoán là: Giá
mua lại = Giá bán lần 1*( 1 + lãi suất Repo/365* số ngày thực sự sở hữu chứng
khoán).
Nói chung thì một giao dịch Repo có hai giai đoạn là giai đoạn bán chứng
khoán và giai đoạn mua lại chứng khoán.Tham gia chủ yếu vào giao dịch Repo
là các nhà đầu tư có tổ chức lớn như ngân hàng, công ty chứng khoán, các quỹ
đầu tư, các nhà buôn, nhà kinh doanh chứng khoán, ngân hàng Trung ương, các
tổ chức cung cấp dịch vụ riêng cho hoạt động Repo Hợp đồng Repo cũng
được coi là một công cụ thực hiện chính sách tiền tệ trong ngắn hạn.Để hoạt
động Repo diễn ra suôn sẻ và tránh thiệt hại cho mỗi bên khi giá các chứng
khoán Repo bị biến động bởi thị trường thì các bên tham gia thường thỏa thuận
với nhau một biên độ giao động giá hay một khoản giảm trừ đối với các chứng
khoán Repo. Vì thế giá của các chứng khoán cơ sở thường thấp hơn so với giá
thị trường.Khoản giảm trừ này là tương đối nhỏ đối với các trái phiếu kho bạc
và trái phiếu chính phủ và lớn hơn đối với cổ phiếu.Nghiệp vụ Repo làm tăng
tính thanh khoản cho thị trường trái phiếu vì thế rất quan trọng nếu muốnphát
triển thị trường trái phiếu.
4. Tính ưu việt của nghiệp vụ Repo:
Việc thực hiện nghiệp vụ Repo góp phần làm tăng tính thanh khoản cho
thị trường, tăng hiệu quả đồng vốn kinh doanh. Repo chứng khoán sử dụng một
hợp đồng mua bán lại, trong đó quy định các điều khoản mà các bên tham gia
phải tôn trọng. Các hợp đồng Repo được phân vào loại công cụ thị trường tiền
12
Chấp phiếu, Repo, quỹ liên bang, Eurodollar Nhóm VNBank
tệ và chúng được sử dụng để huy động vốn trong ngắn hạn.Về bản chất, nghiệp
vụ Repo giống như một khoản cho vay có đảm bảo bằng chứng khoán và các tài
khoản đảm bảo khác nhưng nó có những đặc điểm riêng và linh hoạt hơn.
Chẳng hạn, người mua trong giao dịch Repo có quyền kinh doanh chứng khoán
đã mua trong suốt thời hạn của hợp đồng, điều này khác ở các hợp đồng cho
vay có tài sản cầm cố là chứng khoán.Hoặc là nhà đầu tư vẫn có quyền mua lại
số cổ phiếu đã bán sau một thời gian nhất định, trong thời gian chuyển nhượng
vẫn được hưởng cổ tức và các quyền lợi phát sinh khác từ cổ phiếu đã chuyển
nhượng.
Việc đánh giá, lựa chọn cổ phiếu Repo là khâu khó nhất trong quy trình
thực hiện sản phẩm Repo để tránh rủi ro. Dịch vụ Repo có thành công, an toàn
hay không đều dựa vào năng lực khi đánh giá cổ phiếu mà công ty chứng khoán
đó nhận. Thông thường, hạn mức Repo được tính khoảng 50% giá thị trường và
có thể thay đổi nếu thời hạn hợp đồng còn hiệu lực. Điều này xảy ra khi thị giá
của cổ phiếu trên thị trường giảm xuống tới mức giá xử lý, tại mức giá này
khách hàng phải nộp vào một số tiền bổ sung hoặc hoàn lại một phần vốn cho
công ty chứng khoán.
Nhằm thu hút nhà đầu tư, các công ty chứng khoán có nghiệp vụ Repo
đều chú trọng đến giá Repo và lãi suất sao cho hợp lý. Vì vậy, để giảm thiểu rủi
ro cho cả nhà đầu tư cũng như cho công ty chứng khoán, các công ty chứng
khoán thường xuyên rà soát tất cả các khoản đầu tư, tự doanh, đảm bảo tuân thủ
quy trình, hạn mức đầu tư và từng khoản mục. Không nên Repo giá chứng
khoán quá cao so với tình hình tài chính và kinh doanh của các doanh
13
Chấp phiếu, Repo, quỹ liên bang, Eurodollar Nhóm VNBank
nghiệp.Tùy thuộc vào từng thời điểm khác nhau mà các công ty chứng khoán
công bố danh sách nhận Repo khác nhau.Đồng thời cũng tùy vào tình hình vốn
của các công ty chứng khoán mà có thể nhận Repo và ngược lại.
5. Hạn chế của nghiệp vụ Repo và cách khắc phục:
Một là, tăng độ xuống dốc của thị trường.
Trên thực tế, những rủi ro của việc Repo cổ phiếu trong năm 2008 và
2009 là do khủng hoảng kinh tế toàn cầu, kinh tế vĩ mô diễn biến phức tạp đã
khiến kết quả sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp bị ảnh hưởng, nhiều
công ty rơi vào tình trạng thua lỗ khiến giá cổ phiếu giảm mạnh. Từ đó, nhiều
hợp đồng Repo đã không tất toán được như cam kết, gây rủi ro cho nhà đầu tư
lẫn các công ty chứng khoán.
Hai là, tình trạng mất thanh khoản của thị trường làm ảnh hưởng tới việc
xử lý các hợp đồng Repo
Với tình hình ảm đạm của thị trường chứng khoán năm 2008 – 2009, hiệu
quả đầu tư của nhà đầu tư cũng giảm sút, khả năng trả nợ hay bổ sung tài sản
của các nhà đầu tư vì thế cũng giảm theo, dẫn đến hoạt động Repo cổ phiếu tại
các công ty chứng khoán gặp rất nhiều khó khăn.
Ba là, góp phần làm tăng ảo giá cổ phiếu.
Việc thực hiện Repo để đầu tư chứng khoán cũng giống như hoạt động
đầu tư mạo hiểm. Nhà đầu tư tận dụng nguồn vốn của các công ty chứng khoán
để Repo cổ phiếu rồi dùng tiền mua tiếp cổ phiếu khiến giá bị đẩy lên, một khi
14

Xem chi tiết: Chấp phiếu, repo, quỹ liên bang, eurodollar